Artificiële intelligentie is tegenwoordig overal aanwezig, ook ecologische ondernemers ontsnappen er niet aan. Echter slurpt AI zowel energie als water, en dat roept terecht vragen op. Toch kun je kunstmatige intelligentie op een groene manier inzetten. In dit artikel krijg je tips om tools als ChatGPT verantwoord te gebruiken.
In dit artikel leer je:
- Wat de milieu-impact van AI is.
- Hoe je AI duurzaam kunt inzetten als ondernemer.
- Praktische tips om jouw ecologische voetafdruk te verkleinen bij het gebruik van AI-tools.
Milieu-impact van AI: hoe groot is de ecologische voetafdruk?
AI-modellen als ChatGPT of Perplexity vereisen enorm veel rekenkracht. Dat komt omdat de datacenters, die deze tools draaiende houden, gigantische hoeveelheden energie nodig hebben. Daarbij moeten deze ook nog eens gekoeld worden met ontzettend veel water. Ook draaien deze servers in veel gevallen op niet-hernieuwbare energie.
En dat laat zich terugzien bij de digitale ecologische voetafdruk van de individuele gebruiker. Volgens schattingen uit 2024 vergt een zoekopdracht op ChatGPT ongeveer 25 keer zoveel energie als een zoekopdracht via Google. Maar volgens publicaties van AI-duurzaamheidsexperts kan het genereren van een AI-afbeelding vergelijkbaar zijn met de energie voor een volledige smartphone‑oplaadbeurt.
Waarom toch AI gebruiken als je duurzaam wilt werken?
Het is heel simpel: als groene ondernemer ontkom je niet aan het gebruik van AI. Al is het alleen maar omdat Gemini ongevraagd zijn werk doet nadat je een vraag op Google hebt ingetikt. Je herkent Gemini aan het automatisch gegenereerde AI-overzicht als antwoord op je vraag of zoekterm in Google.
Toch kun je ook als duurzame ondernemer AI inzetten in je duurzame workflow. Dit zijn enkele voorbeelden van duurzaam gebruik van AI:
- Het verduurzamen van je bedrijfsvoering: online gereedschap als ChatGPT kan je tips geven hoe je je onderneming nog ecologischer kunt maken. Probeer deze prompt eens: “Ik ben een duurzame fotograaf met een doelgroep in Nederland en België. Geef mij vijf direct toepasbare en haalbare tips om mijn ecologische voetafdruk te verkleinen.”
- Minder verspilling van tijd en middelen: je kunt een eerste ontwerp van teksten, afbeeldingen en presentaties maken. Dat betekent minder trial-and-error, minder verloren uren en minder energie- en materiaalkosten.
- Efficiënter werken: je kunt AI inzetten voor administratie, planning of ontwerpen voor contentcreatie, waardoor je productiever kunt werken. Dit kan leiden tot minder reistijd naar meetings en minder nood aan externe diensten.
Drie strategieën voor duurzaam gebruik van AI
1. Heb ik AI echt nodig?
Als duurzame ondernemer stel je jezelf altijd deze vraag voordat je besluit om ChatGPT te gebruiken. Voor het gewone zoekwerk kun je zoekmachines als Google, of nog beter, Ecosia gebruiken. Kom je er dan nog niet aan uit? Grijp dan naar een AI-tool als ChatGPT of Perplexity.
Ken je de groene zoekmachine al? Lees hier alles over Ecosia.
2. Gericht prompten
Ervan uitgaande dat AI veel rekenkracht nodig heeft, geef je het best meteen een zo helder mogelijke opdracht mee.
Dus niet: “Ik run een zero-waste webshop gericht op jonge gezinnen. Ik wil AI gebruiken om educatieve content te maken voor Instagram, zodat ik ouders help bewustere keuzes te maken.”
Maar wel: “Schrijf een Instagram-caption van max. 100 woorden waarin ik jonge ouders uitleg hoe AI me helpt om tijd te besparen en duurzame tips te delen. Houd de toon luchtig, vriendelijk en informatief. Sluit af met een emoji en een call-to-action die uitnodigt tot reageren.”
Zo hoef je mogelijk maar één keer in plaats van meerdere keren te prompten. Zo verklein je je ecologische voetafdruk aanzienlijk.
3. Genereer zo weinig mogelijk AI-afbeeldingen
Nu je weet dat het laten creëren van AI-illustraties zo energieslurpend is, denk je er het beste een paar keer over na of je dit überhaupt wel wilt doen.
Toch kan het op deze manieren wel duurzaam ingezet worden:
- Moodboard voor fotografen: met tools als Midjourney kun je voor een opdracht een eerste idee uitwerken. Dit versnelt de workflow en zorgt voor minder verspilling en verplaatsing.
- Educatieve illustraties zonder extra materiaalverbruik: dit kan heel handig zijn voor online en offline lesmateriaal. Leerkrachten, ga dus gerust jullie gang.
Ook stockfoto’s zijn niet de beste optie voor duurzame ondernemers. Lees hier waarom je beter geen stockfoto’s gebruikt en wat je wel kan doen.
Zo werk ik als duurzaam webdesigner en fotograaf met AI
Omdat duurzaamheid de belangrijkste pijler van mijn bedrijf is, probeer ik AI dan ook zo ecologisch mogelijk in te zetten. Dat doe ik op de volgende manier:
1. Zoekopdrachten: zo weinig mogelijk AI
Zo weinig mogelijk AI: echt waar, handwerk boven robotwerk. Toch leef ik niet onder een steen en gebruik ook ik AI. Alleen gebruik ik dit bij zoekopdrachten als laatste redmiddel. Ik beperk mij vooral tot Ecosia en Google. Kom ik er dan niet aan uit? Dan ga ik naar AI-tools als ChatGPT of Perplexity.
2. Foto’s bewerken: AI zit in Lightroom en Photoshop
Het is heel handig om AI in te zetten bij het bewerken van foto’s. Bijvoorbeeld om een object te verwijderen en de ontstane leegte generatief te vullen. Dat wil zeggen: ik duid bijvoorbeeld op een foto aan dat ik een stopcontact in de muur wil verwijderen en de AI van Lightroom of Photoshop zorgt ervoor dat het juiste patroon van het behang op de juiste plaats komt. Een klein verschil tussen deze fotobewerkingsprogramma’s: Lightroom bepaalt zelf wat de generatieve invulling is, in Photoshop kun je als beeldenmaker gericht prompten.
Maar ook hier geldt weer: eerst kijk ik of ik dit handmatig kan vervangen (met de functies klonen of retoucheren). Lukt dat? Dan heb ik geen AI nodig, zoals voor het verwijderen van moedervlekken op een foto.
3. Vertalingen nalezen en verbeteringen suggereren
Als webdesigner en fotograaf in Brussel werk ik vaak in het Engels en Frans. Teksten in deze talen schrijf ik zelf. Echter, omdat dit niet mijn moedertalen zijn, laat ik deze weleens nalezen door ChatGPT. Daarbij vraag ik dit AI-programma om de eventuele fouten op te sporen en suggesties ter verbetering te schrijven. ChatGPT schrijft geen hele teksten voor mij, maar doet dus enkele voorstellen tot het beter maken van een tekst in het Engels of Frans.
4. Hulp bij blogs
Voor de duidelijkheid: mijn blogs schrijf ik zelf (zo ook deze blog). Maar AI helpt me zo nu en dan wel met volgende zaken:
- Titels bedenken, die ik vervolgens herschrijf.
- Nalezen of mijn blog goed vindbaar is in zoekmachines en AI. Zijn er verbeterpunten? Dan geeft AI mij die.
5. Onderzoek naar duurzame bedrijfsvoering
Online en in de vakliteratuur kun je een heleboel vinden, maar soms is AI ons duurzame ondernemers net een stapje voor in ons denkproces. Zo hielp ChatGPT mij een stuk op weg met duurzame vraagstukken:
- Wat is het meest duurzame vervoersmiddel voor het traject Parijs – Marseille? Vergelijk volgende opties op basis van CO2-uitstoot: auto, bus, gewone hogesnelheidstrein, low-budget hogesnelheidstrein en klassieke nachttrein. Antwoord: de low-budget snelle trein bleek het meest energiezuinig te zijn.
- Hoe kan ik als duurzame ondernemer ChatGPT zo duurzaam mogelijk gebruiken? Antwoord: ChatGPT begon zelf bij mij over gericht prompten en zo weinig mogelijk experimenteren.
- Wat is duurzamer? Werken met lokale klanten uit Brussel en omgeving of gesprekken voeren via Teams met klanten die verder weg wonen? Antwoord: zolang ik mij met de fiets of het openbaar vervoer verplaats, zijn mijn verplaatsingen CO2-armer dan vergaderen via Teams.
Toekomst: AI en duurzaamheid kunnen samengaan
Kunstmatige intelligentie zal voor duurzame ondernemers steeds belangrijker worden. Duurzaamheid en AI kunnen zeker met elkaar samengaan. Zo zijn er innovaties in groene energie en worden datacenters efficiënter qua energieverbruik. Als duurzame ondernemers AI op een bewuste, kritische en creatieve manier gebruiken, verkleinen zij niet alleen hun eigen ecologische voetafdruk, maar kunnen zij ook een voortrekkersrol spelen in het ontwikkelen van een wereld waarin krachtige technologie en duurzaamheid hand in hand gaan. De komende jaren beloven nog interessant te worden.